Guardian360
Start gratis proefWord partner
← Alle posts

Opinie

AI nam het typen over, niet het denken: AI-burn-out, banenverlies en de veranderende rol van developers

Door Jan Martijn Broekhof ·

Vorige week schreef ik over hoe een handjevol mensen bij Guardian360 ons Lighthouse-platform in drie maanden opnieuw heeft opgebouwd, met meer nieuwe functionaliteit dan we voorheen in ruim drie jaar opleverden. Ik meende elk woord daarvan. Maar het was maar het halve verhaal, en ik zou niet eerlijk zijn als ik het daarbij liet.

Sinds ik dat stuk publiceerde, heb ik een reeks gesprekken gevoerd met onze eigen developers en met developers en oprichters van andere SaaS-bedrijven. Bijna geen daarvan ging over snelheid. Ze gingen over vermoeidheid. Meer AI-codeeragenten die tegelijk draaien betekent meer contextwisselingen. Bijhouden wat elke agent doet, de uitvoer controleren en beslissen wat er daarna gebeurt kost enorm veel energie. En voor het eerst hoor ik mensen de term “AI-burn-out” gebruiken, over collega’s en soms over zichzelf.

Daaronder zit een stillere zorg. Veel developers dragen een stemmetje met zich mee dat zich afvraagt of ze helpen het ding te bouwen dat hen vervangt. Als AI alles ontwikkelt, wat blijft er dan voor hen over?

Beide zorgen verdienen een serieus antwoord. Het mijne begint met een eenvoudige constatering: AI nam het typen over, niet het denken. En onze hersenen zijn nooit gemaakt om veertig uur werk in één dag te overzien.

Waarom voelt werken met AI-agenten vermoeiender in plaats van lichter?

De belofte was dat AI ons werk uit handen zou nemen. In engere zin doet het dat ook, maar het vervangt het ene soort werk door het andere. Een developer die vroeger de hele dag code schreef, superviseert nu meerdere agenten die elk een dag aan output produceren. Elk van die resultaten moet worden begrepen, gecontroleerd en geaccepteerd of afgewezen. Het typen verdween; het oordeelsvermogen vermenigvuldigde.

Onderzoek begint hier een naam aan te geven. In maart 2026 publiceerden onderzoekers van het BCG Henderson Institute in Harvard Business Review een studie over wat zij “AI brain fry” noemen: mentale vermoeidheid door overmatig gebruik of overmatig toezicht op AI-tools, voorbij iemands cognitieve capaciteit. Van de 1.488 ondervraagde Amerikaanse voltijdwerkers meldde 14 procent dit, en toezicht houden op AI bleek de mentaal zwaarste vorm van AI-gebruik. De grootste risicogroep bestond uit mensen die meerdere tools gebruikten of toezicht hielden op meerdere AI-agenten: de early adopters en de meest enthousiaste gebruikers. Werknemers met brain fry meldden 33 procent meer beslissingsmoeheid, en 34 procent van hen dacht erover om hun werkgever te verlaten, tegenover 25 procent van degenen zonder brain fry.

Die groep enthousiastelingen beschrijft de developers met wie ik praat. Ze zijn niet terughoudend; ze zijn enthousiast. Aruna Ranganathan en Xingqi Maggie Ye van de Haas School of Business van UC Berkeley volgden acht maanden lang ongeveer 200 medewerkers van een Amerikaans technologiebedrijf en meldden in Harvard Business Review dat AI hun werk niet verminderde, maar intensiveerde. Medewerkers werkten in een hoger tempo, namen een breder scala aan taken op zich en werkten langere uren, vaak ongevraagd, mede omdat AI aanvoelde als een partner die kon helpen de werklast weg te werken. De productiviteit steeg sterk, maar de cognitieve vermoeidheid en de onhoudbare werkuren ook. Het enthousiasme zelf wordt het risico. Niemand zegt dat je moet stoppen als de tool blijft zeggen dat het kan.

Bestaat “AI-burn-out” echt, of is het gewoon veranderingsmoeheid onder een nieuwe naam?

Het antwoord van de scepticus verdient gehoor. Elke grote verschuiving in de manier waarop software wordt gebouwd ging gepaard met klachten over uitputting. Onderzoekers van Oregon State University wijzen erop dat burn-out onder developers ook opdook tijdens eerdere omwentelingen, van de opkomst van agile tot de COVID-19-pandemie. Misschien is dit gewoon de volgende golf, en trekt die weg zodra tools en werkgewoonten volwassen worden.

Ik ben het er deels mee eens. Een deel van wat we zien is gewenning. Maar deze golf is op een belangrijk punt anders: hij richt zich rechtstreeks op aandacht en werkgeheugen. Dezelfde studie van Oregon State, gepresenteerd op de softwareengineeringconferentie ICSE 2026, ondervroeg 442 developers en vond dat de adoptie van GenAI via een hogere werkdruk en organisatiedruk samenhangt met burn-out. De auteurs beschrijven hoe AI het werk verschuift van creëren naar cureren en toezicht houden: werk dat cognitief veeleisend is en diepgaande expertise vereist, maar moeilijker zichtbaar is. Een deelnemer vergeleek het met een automotor die permanent op 100 mijl per uur draait terwijl hij het best werkt op 60.

Ook de bredere developersgemeenschap laat de spanning zien. Uit de Developer Survey 2026 van Stack Overflow, met 30.903 reacties uit 169 landen, bleek dat 45 procent van de developers zichzelf als complacent in hun huidige baan omschrijft. Binnen die groep werd burn-out of tech-vermoeidheid het vaakst als oorzaak genoemd. De survey bewijst niet dat AI de reden is, maar laat zien dat een aanzienlijk deel van het vak energie tekortkomt op het moment dat het tempo juist oploopt.

De studie van Oregon State bevat ook bemoedigend nieuws. Autonomie en leermiddelen verzwakten het effect van AI-adoptie op burn-out. Developers die zelf bepalen wanneer en hoe ze AI inzetten, hebben minder last dan degenen die er in worden geduwd. Daar kan elke werkgever iets mee.

Helpen developers hun eigen baan weg te automatiseren?

Dit is de ongemakkelijke vraag, en ik wil hem niet beantwoorden met geruststelling. Als ondernemer en werkgever maak ik me er oprecht zorgen over.

De eerste data wijzen één kant op. De update van augustus 2026 van de studie “Canaries in the Coal Mine?” van het Stanford Digital Economy Lab, gebaseerd op loongegevens van ADP, laat zien dat de werkgelegenheid van 22- tot 25-jarigen in de beroepen die het meest aan AI zijn blootgesteld ongeveer 19 procent lager ligt dan het geval zou zijn geweest als die gelijke tred had gehouden met minder blootgestelde beroepen, tegen 15 procent een jaar eerder. Het verschil ontstaat vooral doordat werkgevers minder jonge mensen aannemen, niet doordat ze zittend personeel laten gaan, en de onderzoekers zien nog geen teken van economiebrede verdringing. Softwareontwikkeling is een van de vakgebieden die ze expliciet noemen. De jongste developers voelen het als eerste.

Europa is hierop geen uitzondering. Het Joint Research Centre van de Europese Commissie bracht de blootstelling aan AI op de Europese arbeidsmarkt in kaart en vond dat de cognitieve vaardigheden die het meest zijn blootgesteld aandacht, begrip en logisch redeneren zijn. Omdat deze vaardigheden in bijna elk beroep nodig zijn, is de blootstelling aan AI exponentieel gestegen in alle beroepscategorieën, waarbij hooggeschoold werk meer is blootgesteld dan elementair werk. Dat is geen softwareverhaal. Het is een verhaal over bijna elk bureau in Europa.

Om eerlijk te zijn: de schade is hier nog niet zichtbaar. Laura Lebastard en David Sondermann van de Europese Centrale Bank analyseerden een enquête onder ongeveer 5.000 bedrijven in het eurogebied en concludeerden in maart 2026 dat AI banen nog niet vervangt; bedrijven die AI intensief gebruiken nemen zelfs iets vaker extra personeel aan. Ze voegden er voorzichtig aan toe dat de langetermijneffecten van AI op de werkgelegenheid minder duidelijk blijven. Ik lees dat als: nog niet, maar zonder garanties.

Wat gebeurt er als AI het scherm verlaat?

Mijn zorg stopt niet bij software, of zelfs maar bij kantoorwerk. Tot nu toe leefde AI vooral op schermen. Dat verandert. Een nieuwe generatie AI, zogeheten world models, leert hoe de fysieke wereld zich gedraagt: wat er met een object gebeurt als je ertegen duwt, hoe een ruimte verandert als iemand er doorheen loopt. Combineer dat met robots, en AI verhuist van het toetsenbord naar de fabrieksvloer, het magazijn en het zorghuis.

Dit speelt niet langer alleen in een verafgelegen lab. In maart 2026 haalde AMI Labs, de Parijse start-up die is mede-opgericht door Turing Award-winnaar Yann LeCun, 1,03 miljard dollar op om world models te bouwen, de grootste seed-ronde van Europa tot nu toe. De eerste beoogde klanten zijn onder meer fabrikanten, autobouwers, luchtvaartbedrijven en de farmaceutische sector, en LeCun heeft erop gewezen dat een huishoudrobot precies dit soort gezond verstand nodig heeft om de fysieke wereld te begrijpen.

Zelfs AMI Labs verwacht dat het jaren kan duren voordat world models van onderzoek naar commerciële toepassingen gaan. Ik ga geen getal plakken op hoeveel banen dit gaat raken, want niemand kan dat. Maar ik zou liegen als ik zei dat het me niet wakker houdt. Als ik denk aan de impact van AI op werk, denk ik allang niet meer alleen aan developers. Ik denk aan bijna iedereen.

Daar heb ik het antwoord niet op. Wat ik wel heb, is een visie op wat waardevol blijft, en die visie bepaalt de keuzes die we bij Guardian360 maken.

Wat blijft er over voor een developer als AI de code schrijft?

Meer dan velen vrezen, al is het anders dan vroeger. Als AI de code produceert, moet iemand nog steeds beslissen wat er gebouwd moet worden, of het resultaat correct en veilig is, en hoe het past in al het andere. Iemand moet ervoor verantwoordelijk zijn als het misgaat. Dat is oordeelsvermogen, architectuur, review en verantwoordelijkheid, en niets daarvan kan worden gedelegeerd aan de agent waar je toezicht op houdt.

Binnen Guardian360 bereiden onze developers zich voor op die rol: coaches en mentoren van AI-agenten in plaats van producenten van code. Het is geen mindere rol. Het is een veeleisender rol, en juist daarom is het burn-outrisico echt. Als we mensen vragen om meer oordeelsvermogen te dragen, moeten we hun ook de ruimte geven om dat uit te oefenen. Daarom beperken we bewust het aantal parallelle stromen. De BCG-onderzoekers komen tot dezelfde conclusie: ze adviseren bovengrenzen voor het aantal AI-agenten waar één persoon tegelijk toezicht op houdt, en zagen dat de zelfgerapporteerde productiviteit daalde zodra mensen vier of meer AI-tools gebruikten. Autonomie en tijd om te leren maken al deel uit van onze manier van werken, en iedereen neemt tijd om te experimenteren en te innoveren. Dat zijn precies de middelen die de studie van Oregon State over developer-burn-out, gepresenteerd op ICSE 2026, aanwijst als buffer tegen burn-out.

Een tool is maar een tool

Naast het coachen van AI-agenten voltrekt zich bij Guardian360 een tweede verschuiving, en die vind ik de meest hoopgevende. Onze developers werken van oudsher nauw samen met onze partners, de managed service providers (MSP’s) die ons platform bij hun klanten leveren. Die samenwerking wordt de komende tijd veel belangrijker.

Een tool is maar een tool, ook als je er AI-mogelijkheden aan toevoegt. Niemand koopt een platform om het platform; ze gebruiken het om iets te bereiken. Daar willen wij meer voor onze partners betekenen. Een AI-agent neemt hen nu al handmatig werk uit handen bij onboarding, rapportage en het koppelen van API’s, en pentestacties die vroeger handwerk waren, worden steeds vaker automatisch uitgevoerd. Elk van die taken is tijd die een partner kan besteden aan zijn klanten in plaats van aan onze software. En die tijd telt, want de partner is degene die de klant tegenover zich heeft. Die houdt de vertrouwensrelatie vast, en dat is een van de dingen die partners zo waardevol maken. Dat vertrouwen laat zich niet overdragen aan een tool.

In de komende maanden en jaren gaan onze developers meer van dat werk samen met onze partners oppakken. De waarde van een developer wordt minder gemeten aan de code die hij oplevert en meer aan wat partners en hun klanten ermee bereiken.

Ik moet eerlijk zeggen dat dit niet bij iedereen past. Niet elke developer wil zo nauw samenwerken met partners en hun klanten, en dat is een legitieme keuze. Maar ik geloof dat de developers die opschuiven richting de uitkomst in plaats van de output, de stevigste grond onder hun voeten zullen vinden.

Dus, waar zit jouw waarde?

AI nam het typen over, niet het denken. De snelheid is echt, en de prijs die onze mensen betalen in aandacht ook. Doen alsof dat niet zo is helpt niemand, zeker niet de developers die moe zijn en zich stilletjes zorgen maken over hun toekomst.

Als AI de code schrijft, waar zit dan jouw waarde? En als je een team leidt: bescherm je de mensen die die vraag elke dag moeten beantwoorden?

Bronnen