---
title: "AI-agents hebben geen sociaal onderhoud nodig. Jouw organisatie wel: zo bescherm je de organisatiecultuur in het tijdperk van agentic AI | Guardian360"
description: "Als teams hun werk overdragen aan AI-agents, verdwijnt de sociale ruis die ongemerkt vertrouwen opbouwt. Over de onderstroom van organisatiecultuur, waarom een bedrijfsbrein alleen onthoudt wat hardop is gezegd, en wat agentic AI van je mensen vraagt."
url: https://guardian360.net/nl-be/blog/ai-agents-need-no-social-maintenance/
locale: en
source: guardian360.net
---
[← Alle posts](https://guardian360.net/nl-be/blog/)

Opinie

# AI-agents hebben geen sociaal onderhoud nodig. Jouw organisatie wel: zo bescherm je de organisatiecultuur in het tijdperk van agentic AI

Door Jan Martijn Broekhof · 25 oktober 2026

Dit jaar heeft ons team bij Guardian360 [het platform in ongeveer drie maanden opnieuw gebouwd met AI-agents](https://guardian360.net/nl/blog/we-now-build-in-three-months-what-took-us-three-years/). De vorige versie kostte ons meer dan drie jaar. We zijn een klein team. Een tekort aan handen houdt ons niet meer tegen. Wat ons wel bezighoudt, is onze partners, en elkaar, op dezelfde pagina houden.

Die gedachte bleef hangen toen ik Storylistening las van Annet Scheringa en Simone Beemster, en de overpeinzingen van Ethan Mollick achter zijn nieuwe boek Co-Existence. Scheringa en Beemster schrijven over de twee stromen die door de cultuur van elke organisatie lopen: die je meet en die je voelt. Samen brachten ze me bij een vraag die volgens mij veel leiders binnenkort zullen krijgen: als mensen steeds meer van hun werk overdragen aan AI-agents, wie zorgt dan voor de onderstroom?

## De stroom die je meet en de stroom die je voelt

In de Nederlandse managementliteratuur kennen organisaties een bovenstroom en een onderstroom. De bovenstroom is wat we kunnen zien en sturen: feiten, plannen, doelen en KPI’s. De onderstroom is wat we voelen: emoties, impliciete processen, ongeschreven regels en alles wat groeit wanneer mensen samenwerken.

Scheringa en Beemster stellen dat mensen verleiden, alarmerende cijfers presenteren en veranderplannen rondmailen simpelweg niet werkt, terwijl luisteren naar verhalen uit de onderstroom wel werkt. Ze zien ook dat veel organisaties die wereld van ervaringen, beelden en emoties onaangeroerd laten. Volgens mij is dat precies de plek waar een organisatie bij elkaar blijft of ongemerkt uit elkaar valt.

## Wat gebeurt er met de onderstroom als agents het werk doen?

Een veldexperiment van Harang Ju (Johns Hopkins) en Sinan Aral (MIT), met meer dan 2.200 deelnemers, geeft een onprettige aanwijzing. Teams die met AI-agents werkten, stuurden 18 procent minder interpersoonlijke berichten dan menselijke teams. De onderzoekers verklaren waarom: agents volgen instructies betrouwbaar op en hebben geen sociaal onderhoud nodig, dus mens-AI-teams omzeilden een groot deel van de sociale ruis.

De onderzoekers presenteren dit als efficiëntie, en in beperkte zin is dat het ook. Toch erkennen ze dat deze interpersoonlijke processen niet alleen ruis zijn; ze bouwen vertrouwen en psychologische veiligheid op. Lees het nog eens met de onderstroom in gedachten. De ruis die verdween is de verhelderende vraag, het praatje voor een taak, het “kun je hier even met me naar kijken?” In die ruis wordt vertrouwen opgebouwd en leert een junior hoe een senior denkt.

Een artikel van UNSW Business School, met hoogleraar Mary-Anne Williams, beschrijft waar dit toe leidt: ervaren medewerkers stoppen met mentoren omdat ze aannemen dat de agent dat regelt. Niemand besluit dat. Het gebeurt gewoon.

## Een bedrijfsbrein onthoudt alleen wat hardop is gezegd

Bij Guardian360 werken we met Hermes, onze eigen AI-laag. Die draait op open-sourcemodellen in ons eigen servercluster in Nederland en fungeert als bedrijfsbrein voor de agents die ons werk ondersteunen. Hij is opmerkelijk goed in alles wat we hebben opgeschreven.

Hij weet niet waarom we twee jaar geleden een verzoek van een partner hebben afgewezen. Hij weet niet welke partner liever gebeld wordt dan gemaild, of dat een collega de laatste tijd stil is in vergaderingen. De filosoof Michael Polanyi zei het eenvoudig: we weten meer dan we kunnen vertellen. Een bedrijfsbrein maakt de bovenstroom sneller en completer. De onderstroom kan het niet vasthouden.

## Maakt AI ons niet juist beter in kennis delen?

Het sterkste tegenargument is dat AI verbetert hoe kennis door een organisatie stroomt, en dat verdient een eerlijk gehoor. Een onderzoek uit 2026 in Acta Psychologica vond dat samenwerking met AI-agents kennisdeling, werkbevlogenheid en welzijn sterk voorspelde, en benadrukte tegelijk dat het organisatieklimaat ertoe doet.

Een studie van Liu, Gao en Yu in Frontiers in Psychology voegt nuance toe. AI-gebruik nam zowel kennisdeling als het achterhouden van kennis toe, waarbij delen het sterkste effect had, en een competitief klimaat versterkte beide.

Mijn lezing is dat AI de onderstroom versterkt die je al hebt. Een gezonde onderstroom leidt tot meer delen; een competitieve tot meer achterhouden. Dat maakt de onderstroom niet minder belangrijk. Het maakt hem doorslaggevend.

## Wanneer moet je de hulp van AI weigeren?

Ethan Mollick, wiens Co-Intelligence in Nederland bijzonder goed verkocht, heeft net Co-Existence gepubliceerd. Waar zijn eerste boek mensen in het centrum zette met chatbots als hulpjes, gaat het nieuwe boek over agents die soms beter zijn dan wij en soms slechter.

Mollick schreef elk hoofdstuk zelf, vanwege wat hij een “underlying contract” met zijn lezers noemt. Hij is ook eerlijk over de prijs: sommige intellectuele worstelingen zijn mogelijk te snel opgelost. Een van de vragen die hij zich nu stelt, is wanneer je de hulp van AI moet weigeren, ook als die wordt aangeboden.

Mijn antwoord: weiger die overal waar de wrijving van het denken, het worstelen of het samen uitzoeken juist de bedoeling is.

## Waar is een engineer voor, als agents de code schrijven?

Als agents het grootste deel van onze code schrijven, waar zijn onze engineers dan voor? Ons antwoord is dat we de tijd die agents besparen willen teruggeven aan betekenisvolle gesprekken. Gesprekken met partners over wat ze echt nodig hebben. Gesprekken met elkaar over waarom we iets bouwen, niet alleen hoe. Gesprekken over wat iemand dwarszit.

Dit is moeilijker dan het klinkt. Veel engineers kozen hun vak omdat ze graag bouwen. Code is hun ambacht en een deel van hun identiteit. Hun vertellen dat coderen niet langer hun belangrijkste taak is, kan voelen als een degradatie.

Dat is het niet. Het probleem begrijpen, oordeelsvermogen inzetten en beoordelen wat agents opleveren worden belangrijker, niet minder belangrijk; bij Guardian360 wordt door AI geschreven code beoordeeld voordat die in productie komt. Maar die verschuiving moet worden geleerd, en ze vraagt leiders die een goed gesprek net zo hoog waarderen als een gemergede pull request.

Er is nog een tweede valkuil. Tijd die agents besparen stroomt niet vanzelf naar gesprekken. Zonder bewuste keuze stroomt die naar meer output, omdat agents altijd meer kunnen doen.

## Hoe bescherm je de onderstroom in een agentic organisatie?

Begin met luisteren naar verhalen, niet alleen naar dashboards. Storylistening is een discipline: vraag mensen naar een specifiek moment en luister dan zonder te sturen. De patronen die je hoort, vertellen je meer over je cultuur dan welke engagementscore ook.

Bescherm daarnaast gesprekstijd als echt werk. Staat het niet in de planning, dan verliest het elke keer van de volgende feature.

Houd tot slot bepaalde momenten bewust menselijk: onboarding, mentoring en het gesprek nadat er iets mis is gegaan. Dat laatste telt ook mee voor weerbaarheid. Als er een incident is, bepaalt de onderstroom of iemand het durft te zeggen: “Ik denk dat ik op die link heb geklikt”, en dat op tijd. Geen enkele agent kan dat soort veiligheid creëren.

## De vraag die overblijft

AI-agents hebben geen sociaal onderhoud nodig. Jouw organisatie wel. De echte vraag is niet hoeveel werk je aan agents kunt overdragen, maar wat je doet met de tijd die je terugkrijgt.

Wanneer hoorde je voor het laatst een verhaal in je organisatie dat geen enkel dashboard je had kunnen vertellen?

## Bronnen

- Ju, H. and Aral, S. (2026). Collaborating with AI Agents: A Field Experiment on Teamwork, Productivity, and Performance. arXiv:2503.18238v3. [https://arxiv.org/abs/2503.18238](https://arxiv.org/abs/2503.18238)
- Liu, Z., Gao, C. and Yu, C. (2026). The effects of generative AI usage on employee knowledge behavior: a perspective based on the Automation-Augmentation Paradox. Frontiers in Psychology, 17. [https://doi.org/10.3389/fpsyg.2026.1847724](https://doi.org/10.3389/fpsyg.2026.1847724)
- Human-GenAI-based agent collaboration: How employee perceptions shape knowledge sharing, thriving, and well-being (2026). Acta Psychologica, 263, 106271. [https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0001691826000703](https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0001691826000703)
- Mollick, E. (2026). Co-Existence: The Next Phase of AI. New York: Portfolio.
- Mollick, E. (2026, 4 June). Co-Existence and the End of Co-Intelligence. One Useful Thing. [https://www.oneusefulthing.org/p/co-existence-and-the-end-of-co-intelligence](https://www.oneusefulthing.org/p/co-existence-and-the-end-of-co-intelligence)
- Polanyi, M. (1966). The Tacit Dimension. Garden City, NY: Doubleday.
- Scheringa, A. and Beemster, S. (2020). Storylistening. Amsterdam: Business Contact. [https://storylistening.info](https://storylistening.info)
- UNSW BusinessThink (2026). AI agents as colleagues: the workplace design nobody’s planning for. [https://www.businessthink.unsw.edu.au/articles/ai-agents-workplace-human-ai-collaboration-governance](https://www.businessthink.unsw.edu.au/articles/ai-agents-workplace-human-ai-collaboration-governance)